کمپ برفچال لشگرک (حصارچال)
کمپ آموزشی و تمرینی تکنیکهای پیمایش برفچال - قله لشگرک
نمایی از منطقه حصارچال و مسیر برفچال
برگزاری توسط باشگاه کوهنوردی و اسکی دماوند
مشخصات قله
- نام قله: لشکرگ بزرگ
- ارتفاع قله: ۴۲۵۶ متر
- مبداء صعود: قرارگاه زندهیاد محمد اوراز - ونداربن
- تاریخ اجرا: ۱۰ الی ۱۲ تیر ماه ۱۴۰۵
- موقعیت جغرافیایی: قله لشکرگ بزرگ در رشتهکوه البرز مرکزی و در منطقه تخت سلیمان، شهرستان کلاردشت استان مازندران واقع شده است.
پوشش گیاهی
منطقهی تختسلیمان به دلیل تنوع ارتفاعی (از جنگلهای خزری در شمال تا قلل سنگی بالای ۴۰۰۰ متر) و شرایط آبوهوایی خاص، یکی از غنیترین نواحی ایران از نظر پوشش گیاهی و جانوری به حساب میآید. پوشش گیاهی در این منطقه بهطور کلی در سه طبقه ارتفاعی تقسیم میشود:
ناحیه جنگلی (تا حدود ۲۵۰۰ متر)
گونههای غالب: راش، بلوط، توسکا، افرا، شمشاد خزری در نواحی پایینتر (البته بهشدت کاهش یافته)
مشخصه: جنگلهای هیرکانی با تراکم بالا در شمال کلاردشت.ناحیه مراتع کوهستانی (۲۵۰۰ تا ۳۸۰۰ متر)
گیاهان مرتعی و دارویی: گون، آویشن، کلاه میر حسن، گلپر، انواع گندمیان و علفهای مرتعی، چراگاه سنتی دامها در تابستان (ییلاقها).ناحیه آلپی (۳۸۰۰ متر به بالا)
پوشش بسیار محدود و پراکنده: گلسنگها، خزهها، گیاهان کوتاهقد مقاوم به سرما و باد در نزدیکی قله و یخچالها، پوشش تقریباً صفر است.
گونههای جانوری
- پستانداران: بز کوهی (یکی از مهمترین گونهها)، شوکا، خرس قهوهای، پلنگ ایرانی (نادر)، گرگ، گراز، سمور سنگی، روباه سرخ، شغال
- پرندگان: کبک دری، کبک معمولی، عقاب طلایی، دال (کرکس ریشدار)، شاهین و پرندگان شکاری کوچکتر و انواع پرندگان آوازخوان در جنگلهای هیرکانی
- خزندگان و دوزیستان: مار افعی البرزی، مارمولکهای کوهستانی، قورباغههای مناطق مرطوب جنگلی
اهمیت حفاظتی
منطقهی تختسلیمان – علمکوه بهعنوان منطقه حفاظتشده و بخشی از پارک ملی اعلام شده است. تنوع زیستی بالا، حضور گونههای در خطر (مثل پلنگ ایرانی و خرس قهوهای) و همچنین وجود یخچالهای طبیعی از دلایل این حفاظت هستند.
ارتفاعات و فواصل
- مسافت از تهران تا مبدا صعود: ۱۷۰ کیلومتر
- ارتفاع مبداء برنامه: ۳۲۸۰ متر
- مسافت از ابتدای تنگهگلو تا دشت حصارچال (محل کمپ) ۳ کیلومتر – ارتفاع کمپ: ۳۸۰۰ متر
- مسیر صعود: تهران – آزادراه تهران-شمال – مرزنآباد – کلاردشت – روستای رودبارک – روستای ونداربن
از روستای ونداربن تا تنگ کلو (ارتفاع ۳۲۰۰ متر) و سپس حدود ۲ ساعت کوهپیمایی تا دشت حصارچال (ارتفاع حدود ۳۷۵۰ متر) که کمپ اصلی است. - وضعیت آنتندهی تلفن همراه: تقریباً بعد از رودبارک آنتندهی وجود ندارد.
اعضای شرکتکننده
- سرپرست برنامه: سرکار خانم پرستو ابریشمی
- کمک سرپرستها: محمود هاشمی
- تعداد اعضاء: ۹ نفر
- اعضاء شرکتکننده در برنامه:
مهدی ستوده، کاوه رضائی شیراز، ساغر تاجیک، محمد حسینی، امید فرزان، پویا خدری، فرناز دیانت، حمید طالعی، میلاد لطفی
معرفی منطقه
معرفی حصارچال
دشت حصارچال در جبهه جنوبی قله علمکوه واقع است. دشتی کوهستانی که نیمی از سال دسترسی به آن ممکن است. اما پس از ذوب شدن برفها و شکلگیری دهها نهر و آبگیری دریاچهها، چشماندازی خلق میکند که نظیر ندارد. دریاچههای متعددی شکل میگیرد که بزرگترین شان دریاچه حصارچال است با شش هزار مترمربع مساحت و آبی بسیار سرد. تصاویر متعدد و مسیر دسترسی و زیباییهای بکر و فراموشنشدنی این دریاچه را در ادامه مشاهده خواهید کرد.
دریاچۀ حصارچال در ارتفاع ۳۹۰۰ متری از ذوب شدن برفهای زمستانی به وجود میآید و در نوع خود برکهای زیبا و جذاب است. آب این دریاچه بسیار سرد است و برای شنا در این ارتفاع و درجه حرارت باید بسیار احتیاط کنید.
سایر قلههای مشرف به این قله، بعد از علمکوه و به ترتیب از غرب به جنوب: (یخچال اسپیلت)، خراسان شمالی، جنوبی، (یخچال خرسان)، ستاره، منار و گردونکوه شمالی و لشکرکها میباشند.

معرفی قله لشگرک بزرگ
قله لشگرک بزرگ در جنوب قله علمکوه قرار دارد. لشگرک کوچک (۴۱۸۴ متر) در سمت جنوب شرقی لشگرک بزرگ واقع شده است و معمولاً به عنوان قله مکمل صعود میشود. در این برنامه تمرکز بر صعود برفچال لشگرک بزرگ بوده است.
موقعیت و دسترسیها
- منطقه: جنوب قله علمکوه، مجاور دشت حصارچال
- مسیرهای اصلی رسیدن به منطقه: ۱. از کلاردشت (مسیر شمالی): از روستای رودبارک شروع شده و با خودرو تا تنگگلو (حدود ۳۲۰۰ متر) قابل دسترسی است. از آنجا با پیادهروی حدود ۲ ساعت به دشت حصارچال (۳۷۵۰ متر) میرسید. ۲. از طالقان (مسیر جنوبی): از روستای پراچان (۲۴۰۰ متر) آغاز میشود و یک صعود طولانی با ۲۰۰۰ متر ارتفاعگیری است (زمان حدود ۸ تا ۱۰ ساعت).
صعود به قله از دشت حصارچال
پس از برپایی کمپ در دشت حصارچال (ارتفاع ۳۷۵۰ متر)، صعود نهایی به قله آغاز میشود. در این مرحله، کوهنوردان با دو مسیر کاملاً متفاوت روبهرو هستند:
۱. مسیر کلاسیک (یال سنگی)
ویژگی: این مسیر از یالهای سنگی و شیبدار دشت حصارچال عبور میکند. مسیری است کاملاً کوهپیمایی بر روی سنگ و شن که نیازمند آمادگی جسمانی خوبی است.
۲. مسیر فنی (برفچال)
ویژگی: این مسیر برای کوهنوردانی طراحی شده که به دنبال چالش فنیتری هستند. پس از طی بخشهایی از یال، به یک برفچال با شیب حدود ۸۰ درجه میرسید که عبور از آن کاملاً فنی است.
بهترین زمان صعود
در مسیر نرمال اواخر بهار و فصل تابستان (خرداد تا شهریور) بهترین زمان برای صعود به این قله است، زیرا برفها آب شده و مسیرهای سنگی ایمنتر هستند، اما برای صعودهای فنی با توجه به اهداف مد نظر صعود، این بهترین زمان صعود متفاوت است.
چشمانداز و جذابیتها
از فراز قله، چشماندازی ۳۶۰ درجه از قلههای مشهور منطقه تخت سلیمان مانند علمکوه، منار، گردونه کوه و خرسان قابل مشاهده است. لشگرک نسبت به همسایه پرآوازهاش (علمکوه) قلهای کمتردد و بکر است که تجربهای متفاوت را برای کوهنوردان به ارمغان میآورد.
تجهیزات مورد نیاز
تجهیزات عمومی
- کیسه خواب – زیرانداز کیسه خواب – فندک یا کبریت – هدلایت با باتری اضافه – گورتکس – شلوار بیس و لباس اضافه – کرم ضد آفتاب – ۴ آب – کمکهای اولیه – کیت بقا – طناب انفرادی – جوراب اضافه – باتوم فلاکس – دستمال گردن – مواد غذایی و تنقلات – دستمال مرطوب (در صورت بازگرداندن و عدم رها شدن در طبیعت) و کاغذی – عینک آفتابی – چادر و زیرانداز چادر – سرشعله و کپسول – ظرف غذا و کتری
تجهیزات فنی
- طناب یخنوردی (به ازای هر کرده)، کرامپون، کوییکدرا (هر نفر ۵ عدد)، تسمههای ۱۲۰ و ۶۰ دو عدد برای هر نفر، کلنگ یخنوردی، ریورسو، یومار، کارابین پیچ (هر نفر ۳ عدد)، کفش تکپوش و لباس و دستکش مناسب
شرح برنامه
۲۴ ساعت نخست
اعضای تیم با هماهنگی قبلی در روز نهم تیرماه ۱۴۰۵ به سمت قرارگاه زندهیاد محمد اوراز ونداربن حرکت کردیم و در نیمهشب همگی داخل قرارگاه بودیم تا به استراحت و آمادهسازی بپردازیم. برنامه رسماً از ساعت ۹ صبح روز دهم تیر ماه آغاز شد. در روز اول با توجه به شرایط آب و هوا و پیشبینی بارش شدید و رعد و برق، کمی برنامه جابهجا شد و ساعت ۹ از جلوی درب قرارگاه به منظور همهوایی بیشتر و آشنایی با منطقه به سمت سنگکشتی حرکت کردیم.
خانم ابریشمی با معرفی مکانها و مسیرها و قلههایی که در مسیر قابل مشاهده بودند پرداختند و در ضمن آنها با توجه به عوارض مسیر به خطرات و نحوه اجتناب از آنها اشاره کردند و این پیشمایش و افزایش ارتفاع در ساعت ۱۲ با رسیدن به قرارگاه پایان یافت و تا ساعت ۱۴:۳۰ برای ناهار و استراحت زمان داده شد.

پس از انجام هماهنگی با مسئولان قرارگاه و همچنین یک وقفه کوتاه برای رفع مشکل روشنایی سالن سنگنوردی قرارگاه، در ساعت ۱۵ همزمان با شروع بارش باران در خارج از قرارگاه تمرین ما داخل سالن شروع شد. ابتدا مسیری بر روی دیواره طراحی شد و توسط خانم ابریشمی طنابریزی و ثابت شد، سپس ایشان به توضیح نحوه استفاده از ابزارها برای عبور از موانع پرداختند و تأکید کردند بر اینکه مسیر طراحی شده بر روی دیواره سالن سنگ بسیار مشکلتر از مسیر واقعی در طبیعت است (مسیر داخل سالن شیب منفی داشت، در حالی که مسیرهای داخل طبیعت که قرار بود در روز بعد صعود کنیم، شیب خفته و در جاهای محدودی نزدیک به عمود داشتند).
پس از پایان توضیحات، تمامی اعضای تیم مسیر پیشبینی شده را ابتدا با یومار صعود، سپس Re-belay و صعود بعدی و Re-belay و در مرحله پایانی فرود با ریورسو فرود آمدند. در تمامی مراحل خانم ابریشمی کاملاً بر ایمنی فرد صعود کننده نظارت میکردند و آقای هاشمی به سوالات پاسخ میدادند و این تمرین تا ساعت ۱۹ ادامه داشت و در این ساعت با جمعآوری طنابها و کوییکها و کارابینها از روی دیواره به پایان رسید.
در جلسه پایان روز، برنامهریزی برنامه روز بعدی توسط سرپرست تیم به اطلاع اعضا رسید و به سوالات پاسخ داده شد، همچنین با قرارگاه به شرط تخلیه اتاقها در صبح روز بعد تسویه حساب شد.
همچنین با توجه به وضعیت آب و هوا و همچنین الزام صعود یکروزه مقرر شد که برای حمل لوازم مربوط به کمپ و لوازم فنی که وزن زیادی داشتند و حفظ توان تیم از قاطر برای حمل بارها از تنگگلو تا حصارچال استفاده شود (فقط برای صعود، مسیر بازگشت خود اعضای تیم بارها را حمل کنند).
۲۴ ساعت دوم
همگی اعضای تیم در ساعت ۵ صبح بعد از تحویل اتاقها در جلوی دربهای قرارگاه حضور داشتند و پس از تحویل بارها به پاترولها در ساعت ۵:۳۰ به سمت تنگگلو حرکت کردیم و بلافاصله بعد از آن به سمت منطقه حصارچال حرکت کردیم. در مسیر صعود با توجه به سقوط یکی از کوهنوردان در هفته قبل در داخل رودخانه، خانم ابریشمی با توقف در محل سقوط و شرح اتفاق و موارد ایمنی که باید رعایت شود تا از تکرار اینگونه حوادث جلوگیری شود، همچنین به بررسی محل برای پیدا کردن محل احتمالی پیکر آن کوهنورد پرداختند و بعد به مسیر ادامه دادیم و ساعت ۹:۳۰ به محل برقراری کمپ در حصارچال رسیدیم.


- کمپ در دشت حصارچال*
پس از برقراری کمپ و قرار دادن وسایل اضافی شبمانی در چادرها و فیکس کردن چادرها، با آمادهسازی هارنسها و ابزارهای فنی مورد نیاز و در ساعت ۱۰:۳۰ صعود به قله لشگرک از مسیر برفچال شروع شد. قسمت کوهپایهای ابتدای مسیر با پرچمهای قرمز رنگ که در شب قابل دیدن باشند، علامتگذاری شد.
شروع برنامه و آمادهسازی
در ابتدا پس از طی مسافت کوتاهی بر روی خاک از محل کمپ تا پای برفچال، با بررسی شیب ابتدایی تصمیم گرفته شد بدون استفاده از کرامپون و با نحوه گامبرداری درست، مسافت کوتاهی طی شود. به دستور سرپرست تمامی افراد کرامپونهای سایز شده از قبل را بر روی کفش خود نصب کردند. در این بخش با توجه به گرفتگی شدید عضلانی، یکی از اعضای تیم از ادامه صعود انصراف داد و به کمپ برگشت. سپس سرپرست افراد شرکتکننده را به ۳ کرده (گروه) سهنفره تقسیم کرد. نحوه تقسیم براساس توانایی افراد داخل هر کرده بود تا تعادل بین کردهها برقرار باشد و هر کرده توانایی صعود مستقل را داشته باشد. هر کرده یک طول طناب، ۵ عدد اسنوتوب، ۲ عدد کوییکدرا، و هر نفر علاوه بر کرامپون و کلنگ، از دو عدد اسلینگ (یکی برای خود حمایت و دیگری برای استفاده در کارگاه) و سه عدد کارابین پیچ استفاده میکرد. همچنین تیم سرپرستی نانوترکشن و تیبلاک برای امداد رسانی در حوادث احتمالی به همراه داشتند.



بخش اول صعود همطنابی
همه نفرات تیم یک طول به صورت همطنابی انجام شد. در طول همطنابی کلیه لوازم بر روی کوله حمل میشدند و لوازم اضافه بر روی هارنس نفرات نبود.صعود سرطناب
پس از صعود یک طول به صورت همطنابی، هر کرده شروع به ایجاد کارگاه دو نقطه با دو اسنوتوب همراه خود کردند و بعد از استقرار شروع به صعود کردند. از سایر اسنوتوبها به عنوان میانی استفاده کرده و از گره حمایتی به منظور حمایت استفاده شد. میانی نخست در نیمه طناب و کارگاه بعدی هم در ۵ متری انتهای طناب زده میشود (کارگاه دو نقطه با اسنوتوب) و نفرات بعد هم با حمایت از بالا صعود کرده و نفر آخر اقدام به جمعآوری مسیر میکنند.
کردهها هر یک ۸ طول صعود کردند، اما کرده آخر به دلیل کوتاهتر بودن طناب، یک طول هم به صورت ثابتگذاری صعود کرد تا به گروه ملحق شود.صعود طناب ثابت
براساس ترک که با شناسه ۲۷۴۳۷۵۰۸۰ در ویکیلاک بارگذاری شده است، مسافت کل مسیر حدود ۷ کیلومتر (۴.۴ مایل) با ارتفاعگیری مثبت حدود ۱۰۹۰ متر (۳۵۷۶ فوت) ثبت شده است. با توجه به نقطهگذاریهای مسیر، پس از اتمام بخش سرطناب، ۶ طول به صورت طناب ثابت انجام شد، به این صورت که یک نفر به صورت سرطناب و در حمایت صعود کرده و کارگاه دو نقطه ایجاد میکند و طناب بین دو کارگاه فیکس میشود و فقط در ابتدای هر طناب یک ریپل ایجاد شده تا بتوان از یک طناب به طناب بعدی متصل شد.
صعود با طناب ثابت در شیبهای تند برفچال

نحوه قرارگیری یومار بر روی طناب

شیب برفچال: چند طول از این صعود در شیب تقریبی ۸۰ درجه، در نزدیکی قله، انجام شد (براساس گزارش سایت ویکیلاک نقاط با ارتفاع ۱۳۲۷۴، ۱۳۳۴۱، ۱۳۵۳۶ فوت نشان دهنده افزایش شیب هستند).
- انتهای صعود و بازگشت به کمپ
در انتهای مسیر با وجود شیب بسیار کم در نزدیکی قله، سرپرست برای اطمینان بیشتر از ایمنی افراد، صعود تمامی نفرات را با حمایت یکی از اعضای تیم تا پایان مسیر همراه کرد تا صعود با ایمنی کامل انجام شود. اولین نفر کرده نخست در ساعت ۱۸ به قله رسید و نفر آخر کرده سوم بعد از جمع کردن تمامی ثابتها در ساعت ۱۸:۳۰ بر روی قله بودند.
تیم در فراز قله لشگرک بزرگ
بعد از توقفی بسیار کوتاه و با توجه به اینکه در آستانه غروب خورشید بود، تیم بلافاصله شروع به فرود از مسیر نرمال قله کردند (با توجه به شرایط برفی همچنان از کرامپون و کلنگ استفاده شد) و در ساعت ۲۰ تا ۲۰:۱۰ تمامی اعضای تیم به محل کمپ حصارچال رسیدند و برنامه صعود پایان یافت.


درجه سختی
Lashgarak Peak, Snow Couloir, July ascent – TD, AI4, 80°, 16 pitches (1 roped + 8 running belays + 7 fixed), 7.5h summit, objective hazards: heat-crevasses/weak snow bridges & active rockfall from thawing permafrost, dusk descent – a committing advanced climb with high objective risk.
کروکی مسیر صعود
کروکی مسیر صعود برفچال لشگرک بزرگ
۲۴ ساعت سوم و اتمام برنامه
با توجه به اینکه قرار ما با پاترولها ساعت ۱۳ در تنگگلو بود، بعد از صرف صبحانه و جمعآوری کمپ، همچنین جمعآوری زبالههای منطقه توسط حمید طالعی، فرود به سمت تنگگلو در ساعت ۱۰ صبح شروع شد. در میانه راه ابتدا یک توقف نیمساعته در محل سقوط کوهنورد داشتیم. خانم ابریشمی و آقای هاشمی با همراهی اعضای تیم به کنار رودخانه رفته و با رعایت مسائل ایمنی شرایط را بررسی کردند و برفهای انباشته شده را مورد ارزیابی قرار دادند. پس از حرکت، در قسمت پایینی مسیر که باید از روی برفچال روی رودخانه عبور میکردیم، اعضای تیم با مدیریت خانم ابریشمی اقدام به علامتگذاری مسیر با سنگچین و پرچم قرمز کردند تا کوهنوردان بتوانند مسیر ایمن را پیدا کنند. سپس به مسیر ادامه داده و کمی پیش از ساعت ۱۲ به تنگگلو رسیدیم و با حضور پاترولها و در ساعت ۱۲ به سمت قرارگاه حرکت کردیم و با رسیدن به قرارگاه ونداربن، برنامه رسماً به پایان رسید.
بازگشت به تنگگلو و پایان برنامه